TBMM’ye Çağrı: Denetimli Serbestlikte Sosyal Destek Fonu

AK HAYATLAR UYUŞTURUCU VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE DERNEĞİ

Genel Merkez / Yönetim Kurulu Başkanlığı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
(Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına İletilmek Üzere)

KONU: Denetimli serbestlik kapsamında tedavi görürken kamuya yararlı işte ücretsiz çalıştırılan bağımlı bireyler ve aileleri için “Sosyal ve Ekonomik Destek Fonu / Yaşam Destek Primi” oluşturulması ve mevzuat değişikliği talebimiz hakkındadır.

1. GİRİŞ VE GEREKÇE

Ak Hayatlar Uyuşturucu ve Bağımlılık ile Mücadele Derneği olarak, sahada yürüttüğümüz çalışmalar ve toplumsal gözlemlerimiz doğrultusunda; uyuşturucu/madde bağımlılığıyla mücadele eden, ceza infaz kurumlarından tahliye olan ya da hakkında denetimli serbestlik kararı verilen bireylerin (özellikle suça sürüklenen çocukların ve gençlerin) ve ailelerinin yaşadığı ağır sosyo-ekonomik mağduriyet acil çözüm bekleyen bir toplumsal sorun haline gelmiştir.

Mevcut mevzuatta, 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Kanunu kapsamında bağımlılık tedavisi (AMATEM/ÇEMATEM) gören ve uzman rehberliğine tabi tutulan gençlere/çocuklara aynı zamanda kamu kurumlarında ücret ödenmeksizin çalışma yükümlülüğü getirilmektedir. Ancak bağımlılık süreci; hem bireyin kendisini hem de ailesini maddi ve manevi açıdan tamamen tüketmektedir. Bu aileler toplum, yakın çevre ve akrabaları tarafından dışlanmakta, ciddi bir izolasyon ve ekonomik çaresizlik içinde yaşam mücadelesi vermektedir.

Kirasını ödeyemeyen, faturalarını karşılayamayan, evdeki diğer çocuklarının temel gıda ve eğitim ihtiyaçlarını gideremeyen, sosyal ve ekonomik olarak tamamen tükenmiş durumdaki bu bireylerin; bir yandan ücretsiz kamu çalışmasını sürdürmesi, diğer yandan geçimlerini sağlaması imkânsızdır. Temel yaşam ihtiyaçları karşılanmayan, açlık ve evsizlik riskiyle yüz yüze kalan bir gencin tedaviye uyum sağlaması veya suça tekrar bulaşmaktan korunması beklenemez. Bu durum, iyileşme sürecini felce uğratmakta ve bireyleri yeniden bağımlılık ile suç döngüsünün içine itmektedir.

2. HUKUKİ VE ULUSLARARASI DAYANAKLAR

Talep ettiğimiz düzenlemeler, anayasal ilkeler ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler ile tam bir uyum içerisindedir:

• C. Anayasası Madde 2 (Sosyal Devlet İlkesi): Türkiye Cumhuriyeti bir sosyal hukuk devletidir. Devlet, toplumun ekonomik ve sosyal bakımdan zayıf kesimlerini korumak, sosyal adaleti ve refahı sağlamakla yükümlüdür.
• C. Anayasası Madde 5 (Devletin Temel Amaç ve Görevleri): Devletin temel amacı; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.
• C. Anayasası Madde 41 ve 56: Devlet, ailenin huzur ve refahı ile çocukların korunması için gerekli tedbirleri alır; herkesin beden ve ruh sağlığı içinde yaşamasını sağlar.
• İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (Madde 25): “Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlığı ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır.”
• BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (Madde 27 ve 33): Taraf devletler, çocuğun gelişmesi için yeterli bir yaşam düzeyini sağlamakla ve çocukları uyuşturucu/psikotrop maddelerin kullanımından koruyacak sosyal destek mekanizmalarını kurmakla yükümlüdür.

3. MEVZUAT DEĞİŞİKLİĞİ VE KANUN TEKLİFİ ÖNERİLERİMİZ

5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ve Sosyal Hizmetler Kanunu bünyesinde aşağıdaki idari ve yasal düzenlemelerin yapılması elzemdir:

1. Denetimli Serbestlik Sosyal Destek Fonu (DES-FON) Kurulması: Bağımlılık tedavisi gören ve kamuya yararlı bir işte çalışma yükümlülüğü bulunan denetimli serbestlik kapsamındaki bireylere ve ailelerine, çalışma süresince net asgari ücret tutarından az olmamak kaydıyla ‘Rehabilitasyon ve Yaşam Destek Ödeneği’ bağlanmalıdır.
2. Barınma ve Temel İhtiyaç Desteği (Kira, Fatura, Çocuk Bakımı): Bağımlılıktan arınma sürecindeki bireylerin ailelerinin barınma (kira), temel faturalar (elektrik, su, doğalgaz) ve bakmakla yükümlü oldukları çocukların eğitim/beslenme giderleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki SYDV kaynaklarıyla şartsız ve öncelikli destek statüsüne alınmalıdır.
3. Kamuda Çalışmanın Mesleki Eğitime ve Sigortalı İstihdama Dönüştürülmesi: Karşılıksız/ücretsiz kamu çalışması tedbirinin, gençlerin ve çocukların meslek edinimini sağlayan sigortalı ve harçlıklı İŞKUR/Çıraklık Eğitimi programları ile ikame edilmesi (mahsul sayılması) imkânı getirilmelidir.
4. SONUÇ VE TALEP

Toplumun en kırılgan kesimini oluşturan, uyuşturucu kıskacından kurtulmak isteyen gençlerimizin ve çaresizlik içindeki ailelerinin yeniden suça sürüklenmesini önlemek, insan onuruna yaraşır bir yaşam sunmak ve Anayasamızın Sosyal Devlet ilkesini hayata geçirmek amacıyla; hazırladığımız bu gerekçe ve öneriler doğrultusunda gerekli kanuni ve idari düzenlemelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine alınmasını ve mevzuat değişikliğinin hayata geçirilmesini Ak Hayatlar Derneği olarak saygılarımızla arz ve talep ederiz.

Ak Hayatlar Uyuşturucu ve Bağımlılık ile Mücadele Derneği

Yönetİmi